تاریخچه فرودگاه بابلسر؛ راهنمای جامع وضعیت، گذشته و جایگزین های سفر هوایی

فرودگاه بابلسر که در سال ۱۳۱۸ با نام اولیه فرودگاه بابل تأسیس شد، در حال حاضر کاملاً غیرفعال و متروکه است. زمین این فرودگاه در دهه های اخیر تفکیک شده و بخش عمده آن به مسکن پرسنل نیروی هوایی اختصاص یافته است. در حال حاضر نزدیک ترین فرودگاه فعال به بابلسر، فرودگاه بین المللی دشت ناز ساری است که در فاصله حدود ۸۰ کیلومتری این شهر قرار دارد و پروازهای منظمی به مقاصد اصلی داخلی کشور دارد.

موقعیت جغرافیایی و سرنوشت زمین های فرودگاه

فرودگاه قدیمی بابلسر در موقعیتی استراتژیک و در حد فاصل میان دو روستای بالااحمدکلا و پایین احمدکلا واقع شده است. این مکان تاریخی حدود ۲.۵ کیلومتر از جنوب شرقی شهر بابلسر و تقریباً ۴ کیلومتر از شمال کمربندی امیرکلا بابل فاصله دارد. در دوران فعالیت، این فرودگاه وسعتی حدود ۱۰۰ هکتار را به خود اختصاص داده بود و به عنوان یکی از مراکز مهم هوانوردی در شمال کشور شناخته می شد. با این حال، امروزه دیگر اثری از باند پرواز یا ساختمان های عملیاتی فرودگاهی در آن به چشم نمی خورد. زمین این مجموعه به طور کامل تفکیک شده و کاربری آن تغییر یافته است. بخش قابل توجهی از این اراضی به منظور تأمین مسکن پرسنل نیروی هوایی در اختیار تعاون مسکن این نیرو قرار گرفت و بخش های دیگر نیز به تدریج ماهیت فرودگاهی خود را از دست دادند. ساختمان اداری که روزگاری نماد فعالیت های پروازی بود، مدتی به اداره هواشناسی تبدیل شد و اکنون سرنوشت مشابهی پیدا کرده است.

تاریخچه تأسیس و دوران اوج هوانوردی در بابلسر

قصه فرودگاه بابلسر به سال های دور و پرشور ۱۳۱۸ شمسی بازمی گردد. در آن سال ها، زمانی که هوانوردی در ایران در ابتدای راه خود قرار داشت، این فرودگاه با نام اولیه فرودگاه بابل تأسیس شد. زمینی وسیع به مساحت ۱۰۰ هکتار، پذیرای دو باند خاکی متقاطع شد که بعدها به یکی از مهم ترین مراکز پروازهای کوچک در شمال کشور تبدیل گشت. کدهای شناسایی بین المللی این فرودگاه، شامل کد یاتا (BBL) و کد ایکائو (OINB)، نشان از جایگاه رسمی آن در نقشه های هوانوردی جهان داشت.

در ابتدا، این فرودگاه نقشی چندگانه ایفا می کرد. اینجا پایگاهی برای هواپیماهای آموزشی بود؛ جایی که نسل جدیدی از خلبانان ایرانی در آسمان های مازندران بال های خود را می گشودند و مهارت های پرواز را فرا می گرفتند. علاوه بر آموزش، این فرودگاه خدمات حیاتی دیگری نیز ارائه می داد، از جمله حمل و نقل پستی که ارتباطات بین شهرهای دور و نزدیک را سرعت می بخشید و همچنین سمپاشی زمین های کشاورزی که برای اقتصاد منطقه از اهمیت بالایی برخوردار بود.

دهه ۱۳۴۰ شمسی، دورانی طلایی برای فرودگاه بابلسر محسوب می شد. در این زمان، پروازهای منظم و برنامه ریزی شده از تهران به بابلسر توسط شرکت هواپیمایی ملی ایران آغاز شد. دو روز در هفته، صدای غرش موتور هواپیماها در آسمان بابلسر طنین انداز می شد و مسافران را از پایتخت به این شهر ساحلی زیبا منتقل می کرد. شواهد تاریخی فراوانی وجود دارد که گواهی بر حیات پرشور این فرودگاه هستند. از جمله این شواهد می توان به وجود بلیط های قدیمی پروازهای شرکت هواپیمایی ایران اشاره کرد که در آرشیوها نگهداری می شوند. همچنین، در یکی از قدیمی ترین عکس های موجود که در سال ۱۳۲۷ در مجله ارتش به چاپ رسید، محمدرضا شاه پهلوی سوار بر یک هواپیمای آموزشی دو نفره در همان فرودگاه تاریخی دیده می شود که اهمیت و جایگاه فرودگاه را در آن دوران به خوبی نمایان می سازد.

باشگاه هواپیمایی بابل و نقش آن در توسعه منطقه

در سال ۱۳۱۸، همزمان با تشکیل باشگاه هواپیمایی شاهنشاهی با هدف آشنا کردن مردم به ویژه جوانان مستعد به فنون هواپیمایی، نخستین هیئت مدیره باشگاه هواپیمایی بابل نیز آغاز به کار کرد. این هیئت با حضور چهره های برجسته ای چون عباس صدر (بخشدار وقت)، محمد زند (رئیس دارایی)، محمدمهدی علی زاده (رئیس بانک ملی)، یعقوب امیرشاهی (رئیس فرهنگ) و معتمدینی چون محمدعلی ایمانی، محمدصادق شفیع زاده، رجبعلی حسین زاده، غلامعلی چیت ساز و حسین حکیمی تشکیل شده بود. این ترکیب نشان دهنده عزم جدی برای توسعه هوانوردی و آموزش فنون پرواز در منطقه بود و بستری برای رونق و گسترش فعالیت های هوایی در بابلسر فراهم می آورد.

فرودگاه بابلسر در حال حاضر هیچ گونه فعالیت مسافربری یا باربری ندارد. تمامی برنامه ریزی های سفر هوایی به این منطقه باید از طریق فرودگاه دشت ناز ساری یا فرودگاه نوشهر انجام شود و هرگونه ادعای فعالیت در این مکان صحت ندارد.

دلایل اصلی تعطیلی و طرح های توسعه نافرجام

با وجود آن روزهای پررونق، فرودگاه بابلسر سرنوشتی متفاوت پیدا کرد. داستان تعطیلی این فرودگاه به سلسله ای از طرح های عمرانی بلندپروازانه اما ناتمام و تصمیماتی در سطح کلان بازمی گردد. در دوران پیش از انقلاب، و در قالب برنامه پنجم عمرانی کشور (سال های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۶)، طرح های مهمی برای فرودگاه بابلسر در نظر گرفته شده بود. این برنامه ها شامل ساخت ساختمان مدرن فرودگاه، نصب تجهیزات پیشرفته فرودگاهی و ناوبری می شد که می توانست این فرودگاه را به یکی از مجهزترین مراکز هوایی شمال کشور تبدیل کند.

اما سرنوشت این طرح ها به سرانجام نرسیدن بود. با وجود تمام برنامه ریزی ها، ساخت و تجهیز فرودگاه بابلسر به کلی به فراموشی سپرده شد. ناامیدی از وضعیت فرودگاه، صدای نمایندگان مردم را نیز به مجلس شورای ملی رساند. در تاریخ ۷ آبان ۱۳۵۳، حسن متین، نماینده مردم بابل در مجلس شورای ملی، در نطقی پرشور به وضعیت فرودگاه اشاره کرد و خواستار نوسازی و مدرن سازی هرچه سریع تر بندر بابلسر شد تا اقتصاد بخش بابلسر و شهرستان بابل شکوفا شود. افسوس که این درخواست ها نیز به نتیجه ای نرسید.

عدم پیگیری و اجرای طرح های توسعه، به تدریج مسیر فرودگاه را به سمت تعطیلی کامل هدایت کرد. در دهه های اخیر، وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایران این زمین وسیع را تفکیک کرد و برای تأمین مسکن پرسنل نیروی هوایی ارتش، در اختیار تعاون مسکن نیروی هوایی قرار داد. این تصمیم عملاً پایان کاربری فرودگاهی این منطقه را رقم زد و تلاش های نمایندگان مجلس برای بازگشایی دوباره آن تاکنون بی نتیجه مانده است.

طرح های جایگزین و چالش های احیای فرودگاه

پس از تعطیلی فرودگاه بابلسر و تغییر کاربری زمین آن، بحث های زیادی در مورد راه حل های جایگزین مطرح شد. یکی از فرضیه هایی که در سال های اخیر بارها مطرح شده، احیای فرودگاه بابلسر به عنوان یک فرودگاه سبک گردشگری است. این ایده بر پتانسیل بالای گردشگری در استان مازندران تأکید دارد و تصور می شد که یک فرودگاه کوچک برای پروازهای سبک یا تاکسی های هوایی می تواند به جذب گردشگر کمک کند. اما متأسفانه با وجود تمام بحث ها، هیچ اقدام عملی و جدی در این زمینه صورت نگرفت و طرح ها به دلیل فقدان سرمایه گذاری و مشکلات تملک زمین هرگز رنگ واقعیت به خود ندیدند.

همزمان با ناکامی ها در احیای فرودگاه بابلسر، ایده های جدیدی برای ساخت فرودگاهی جایگزین در منطقه مطرح شد. از سال ۱۳۹۳، تلاش هایی از سوی نماینده وقت آمل در مجلس آغاز شد تا فرودگاهی جدید در اراضی وسیع و ۴۱۰ هکتاری ایستگاه ملی تحقیقات کشاورزی و دامپروری گاودشت بابل احداث شود. این طرح با عنوان مطالعه و اجرای فرودگاه برای اطفاء حریق جنگل و امداد هوایی حتی در لایحه بودجه سال ۱۳۹۸ دولت نیز گنجانده شد. اما این پیشنهاد با مخالفت جدی و قاطع مسئولین شهرستان بابل روبرو شد. دلایل مخالفت شامل نگرانی ها بابت از بین رفتن اراضی کشاورزی و منابع طبیعی ارزشمند و عدم نیاز مبرم به فرودگاهی در آن مقیاس بود. در نهایت، به دلیل این مخالفت های گسترده، طرح فرودگاه گاودشت بابل از دستور کار خارج شد.

راهنمای عملی سفر هوایی به بابلسر (فرودگاه دشت ناز ساری)

از آنجا که فرودگاه بابلسر دیگر فعالیتی ندارد، بهترین و نزدیک ترین گزینه برای مسافران، فرودگاه بین المللی دشت ناز ساری است. این فرودگاه که با نام فرودگاه ساری نیز شناخته می شود، اصلی ترین مرکز حمل و نقل هوایی استان مازندران است.

فرودگاه بین المللی دشت ناز ساری در شهرستان میاندرود واقع شده است و حدود ۸۰ کیلومتر از بابلسر فاصله دارد. برای رسیدن از فرودگاه ساری به بابلسر، معمولاً حدود ۸۰ دقیقه زمان نیاز است که بسته به ترافیک و شرایط جاده می تواند متغیر باشد. مسافران می توانند برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد پروازها با شماره تلفن ۰۱۱۳۳۷۱۹۰۰۰ تماس بگیرند. برخی از مهم ترین مقاصد پروازی داخلی از فرودگاه ساری عبارتند از تهران (فرودگاه مهرآباد)، مشهد، شیراز، بندرعباس، چابهار، کیش، عسلویه و اهواز.

آیا فرودگاه بابلسر در حال حاضر فعال است؟

خیر، این فرودگاه سال هاست که غیرفعال شده و زمین های آن تغییر کاربری داده اند و هیچ پرواز مسافربری یا باربری در آن انجام نمی شود.

نزدیک ترین فرودگاه فعال به بابلسر کجاست؟

نزدیک ترین فرودگاه فعال، فرودگاه بین المللی دشت ناز ساری است که در فاصله حدود ۸۰ کیلومتری بابلسر قرار دارد و حدود ۸۰ دقیقه رانندگی زمان می برد.

آیا امکان احیای فرودگاه بابلسر در آینده وجود دارد؟

با توجه به تغییر کاربری کامل زمین ها و ساخت و سازهای انجام شده، احیای این فرودگاه در مکان فعلی تقریباً غیرممکن است و تلاش های اخیر بر روی ساخت فرودگاه های جایگزین در سایر نقاط منطقه متمرکز شده است.

کد یاتا و ایکائو فرودگاه بابلسر چیست؟

کد یاتا این فرودگاه BBL و کد ایکائو آن OINB است که همچنان در برخی اسناد تاریخی هوانوردی قابل ردیابی هستند، هرچند فرودگاه غیرفعال است.

جمع بندی نهایی

تاریخچه فرودگاه بابلسر داستانی است از رویاهای بزرگ و واقعیت های دشوار؛ از یک مرکز پرجنب و جوش هوانوردی در شمال ایران تا سرزمینی که اکنون تنها خاطرات گذشته را در خود نهفته دارد. این فرودگاه که در سال ۱۳۱۸ تأسیس شد و با پروازهای منظم امیدهای زیادی برای توسعه منطقه به ارمغان آورد، به دلیل عدم تحقق طرح های توسعه و تغییر کاربری زمین هایش به خاموشی گرایید. امروز با وجود تلاش های بی نتیجه برای احیای آن، نزدیک ترین فرودگاه فعال به بابلسر، فرودگاه دشت ناز ساری است که نیازهای حمل و نقل هوایی منطقه را پاسخ می دهد. داستان فرودگاه بابلسر بخشی جدانشدنی از حافظه تاریخی و توسعه استان مازندران باقی خواهد ماند.